Unutkanlık Normal mi?
Yaş, Stres ve Sağlık Arasındaki Gerçek Bağlantı
Zaman zaman dalgınlık yaşamak, bir ismi hatırlamakta zorlanmak ya da yapılacak işleri unutmak birçok kişinin başına gelir.
Peki bu durum her zaman yaşlanmanın doğal bir sonucu mudur?
Unutkanlık normal mi, yoksa vücudun verdiği bir uyarı mı?
Bu yazıda; unutkanlığın yaşla ilişkisini, stres ve yaşam tarzının etkisini, hangi durumların masum kabul edilebileceğini
ve ne zaman mutlaka uzman değerlendirmesi gerektiğini bilimsel ama sade bir dille ele alıyoruz.
Unutkanlık Nedir, Ne Değildir?
Unutkanlık; bilgiyi öğrenme, saklama veya geri çağırma süreçlerinde yaşanan geçici ya da kalıcı zorlanmalardır.
- Her unutkanlık hastalık değildir.
- Ancak sıklığı ve günlük yaşama etkisi, değerlendirme gerektirip gerektirmediğini belirler.
Yaşla Birlikte Unutkanlık Artar mı?
Evet, yaş ilerledikçe bazı bilişsel süreçlerde doğal değişiklikler olabilir:
- bilgi işleme hızı azalabilir
- yeni bilgileri öğrenme süresi uzayabilir
Bu durum genellikle:
- günlük işleri yapmayı engellemez
- kişinin bağımsızlığını bozmaz
- hayat kalitesini belirgin düşürmez
Eğer unutkanlık bu sınırların dışına çıkıyorsa, sadece yaşla açıklanamaz ve değerlendirme gerekir.
Unutkanlık Her Yaşta Görülebilir mi?
Kesinlikle evet. Günümüzde unutkanlık; yoğun iş temposu, sürekli ekran maruziyeti, stres ve uykusuzluk nedeniyle
genç ve orta yaş grubunda da sık görülür.
Not: Bu durum çoğu zaman “hafıza kaybı” değil, dikkat dağınıklığı ile ilişkilidir.
Unutkanlığın En Sık Görülen 7 Nedeni
1. Stres ve Zihinsel Yorgunluk
Sürekli stres altında olmak, beynin odaklanma kapasitesini azaltır. Bu da hatırlama güçlüğü olarak algılanabilir.
2. Uyku Kalitesinin Düşmesi
Uyku sırasında beyin bilgileri düzenler ve kalıcı hafızaya alır. Kalitesiz uyku bu süreci bozabilir.
3. Vitamin ve Mineral Eksiklikleri
Özellikle aşağıdaki eksiklikler dalgınlık ve zihinsel yavaşlamaya yol açabilir:
- B12 vitamini eksikliği
- demir eksikliği
- D vitamini eksikliği
4. Tiroid Fonksiyon Bozuklukları
Tiroid hormonlarındaki dengesizlikler; zihinsel bulanıklık, odaklanma güçlüğü ve unutkanlık şeklinde kendini gösterebilir.
5. Depresyon ve Anksiyete
Ruhsal durumlar hafıza performansını doğrudan etkiler. Kişi “unutkanım” diye düşünür; ancak bazen esas sorun konsantrasyon kaybıdır.
6. Aşırı Ekran Kullanımı
Sürekli bildirimler ve hızlı içerik tüketimi, beynin derin odaklanma yetisini zayıflatabilir.
7. Nörolojik Hastalıklar (Daha Nadir)
Bazı durumlarda unutkanlık; demans, Alzheimer hastalığı veya diğer nörolojik hastalıkların erken belirtisi olabilir.
Bu nedenle ilerleyici unutkanlık mutlaka değerlendirilmelidir.
Hangi Unutkanlıklar Normal Kabul Edilir?
Aşağıdaki durumlar genellikle yaşam tarzı düzenlemeleriyle düzelebilir:
- yoğun dönemlerde geçici dalgınlık
- uykusuzluk sonrası dikkat azalması
- stresli zamanlarda hafıza zorlanması
Unutkanlık Ne Zaman Ciddiye Alınmalı?
Aşağıdaki belirtiler varsa uzman değerlendirmesi önerilir:
- unutkanlık giderek artıyorsa
- günlük işler aksıyorsa
- aynı sorular tekrar tekrar soruluyorsa
- yakın çevre tarafından fark ediliyorsa
- konuşurken kelime bulmak zorlaşıyorsa
- yön bulma sorunları başladıysa
Not: Erken değerlendirme, geri döndürülebilir nedenlerin kaçırılmaması açısından çok önemlidir.
Unutkanlık Önlenebilir mi?
Birçok durumda evet. Beyin sağlığını destekleyen temel adımlar:
- düzenli ve kaliteli uyku
- dengeli beslenme
- fiziksel aktivite
- stres yönetimi
- zihinsel egzersizler
Beyin, doğru koşullar sağlandığında uyum sağlayabilen bir organdır. Küçük düzenlemeler büyük fark yaratabilir.
Şifa’da Unutkanlık Yaklaşımı
Özel Sancaktepe Şifa Tıp Merkezinde unutkanlık şikâyetleri; yaş, yaşam tarzı, dahili ve nörolojik nedenler birlikte ele alınarak değerlendirilir.
- dahiliye ve nöroloji iş birliği
- gerekli kan tahlilleri (B12, tiroid vb.)
- ayrıntılı nörolojik muayene
- kişiye özel takip planı
Ayrıca SGK ve özel sağlık sigortaları kapsamında hizmet verilmektedir.
Unutkanlığı Geçiştirmeyin
Unutkanlık her zaman yaşlanmanın doğal bir sonucu değildir. Bazen vücudun “beni fark et” deme şeklidir.
Sık Sorulan Sorular (FAQ)
Unutkanlık her yaşta görülebilir mi?
Evet. Stres, uyku bozukluğu ve vitamin/mineral eksiklikleri nedeniyle her yaşta görülebilir.
Unutkanlık her zaman Alzheimer belirtisi midir?
Hayır. Çoğu unutkanlık durumu geri döndürülebilir nedenlere bağlıdır. İlerleyici unutkanlıkta değerlendirme önemlidir.
Vitamin eksikliği unutkanlık yapar mı?
Evet. Özellikle B12 vitamini eksikliği unutkanlık ve dikkat sorunlarına yol açabilir.
Unutkanlık için hangi doktora gidilmelidir?
İlk değerlendirme için Dahiliye, gerekli durumlarda Nöroloji uzmanına başvurulmalıdır.